Ίδρυση Επιχείρησης Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ) στην Ελλάδα

1. Τι είναι η Επιχείρηση Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ);

Οι Επιχειρήσεις Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ) είναι επιχειρήσεις που έχουν ως κύριο αντικείμενο την παροχή εργαζομένων σε άλλον εργοδότη (τον «έμμεσο εργοδότη») για περιορισμένο χρονικό διάστημα, στο πλαίσιο προσωρινής απασχόλησης.

• Άμεσος εργοδότης είναι η ΕΠΑ: ο εργαζόμενος συνδέεται με αυτήν με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας (ορισμένου ή αορίστου χρόνου).
• Έμμεσος εργοδότης είναι η επιχείρηση στην οποία ο εργαζόμενος τοποθετείται προσωρινά και εργάζεται υπό την καθοδήγηση και επίβλεψή της.

Το βασικό θεσμικό πλαίσιο καθορίζεται από τον Ν. 4052/2012 (ιδίως τα άρθρα 122–129, με τα οποία ενσωματώθηκε η Οδηγία 2008/104/ΕΚ για την προσωρινή εργασία), καθώς και από τις σχετικές υπουργικές αποφάσεις του Υπουργείου Εργασίας.

Στην πράξη, η ΕΠΑ λειτουργεί ως πάροχος οργανωμένου εργατικού δυναμικού: προσλαμβάνει η ίδια τους εργαζόμενους, αναλαμβάνει όλες τις εργοδοτικές υποχρεώσεις και τους διαθέτει, έναντι αμοιβής, σε επιχειρήσεις που έχουν ανάγκη από προσωπικό για ορισμένο χρόνο.

2. Διαδικασία ίδρυσης και αδειοδότησης ΕΠΑ

Η δημιουργία μιας ΕΠΑ στην Ελλάδα περιλαμβάνει δύο βασικά στάδια:

1. Σύσταση της εταιρείας (σε κατάλληλη νομική μορφή).
2. Ειδική διαδικασία αδειοδότησης / αναγγελίας λειτουργίας ως ΕΠΑ ενώπιον του Υπουργείου Εργασίας.

 

2.1. Σύσταση εταιρείας

Η ΕΠΑ μπορεί να συσταθεί:

• από φυσικό ή νομικό πρόσωπο,
• σε οποιαδήποτε νόμιμη εταιρική μορφή (ΑΕ, ΕΠΕ, ΙΚΕ κ.λπ.).

Το παλαιό ειδικό ελάχιστο κεφάλαιο για τις ΕΠΑ έχει καταργηθεί. Σήμερα ισχύουν μόνο τα γενικά ελάχιστα κεφάλαια ανάλογα με τη νομική μορφή (π.χ. για ΑΕ το ελάχιστο που προβλέπεται από τον εταιρικό νόμο).

Η σύσταση γίνεται μέσω Υπηρεσίας Μίας Στάσης / ΓΕΜΗ, με καταστατικό στο οποίο αναφέρεται ρητά ότι η εταιρεία μπορεί να ασκεί δραστηριότητα προσωρινής απασχόλησης. Στη συνέχεια πραγματοποιείται έναρξη δραστηριότητας στη Δ.Ο.Υ. με κατάλληλο ΚΑΔ για υπηρεσίες προσωρινής απασχόλησης.

2.2. Αναγγελία έναρξης δραστηριότητας ΕΠΑ

Για να λειτουργήσει νόμιμα ως ΕΠΑ, η εταιρεία πρέπει να υποβάλει αναγγελία έναρξης δραστηριότητας ΕΠΑ προς την αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Εργασίας (Διεύθυνση Ατομικών Ρυθμίσεων).

Η διαδικασία έχει τη μορφή προέγκρισης – γνωστοποίησης:

• Κατατίθεται φάκελος με όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
• Αν πληρούνται οι προϋποθέσεις και δεν εκδοθεί απόφαση απαγόρευσης εντός τριών μηνών από την πλήρη υποβολή, η ΕΠΑ μπορεί να θεωρηθεί ότι λειτουργεί νόμιμα (καθεστώς «σιωπηρής έγκρισης»).

Ενδεικτικά, ο φάκελος περιλαμβάνει:

1. Βεβαίωση έναρξης δραστηριότητας από την αρμόδια Δ.Ο.Υ., με σχετικό ΚΑΔ.
2. Εταιρικά έγγραφα σύστασης: καταστατικό, καταχώριση στο ΓΕΜΗ, τυχόν ΦΕΚ (όπου απαιτείται), στοιχεία νόμιμης εκπροσώπησης.
3. Φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα της εταιρείας (και, όπου απαιτείται, των ιδρυτών/διαχειριστών).
4. Αντίγραφα ποινικού μητρώου των υπευθύνων προσώπων (διαχειριστών, εταίρων, μελών Δ.Σ. κ.λπ.), ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν υπάρχουν σοβαρές καταδίκες (ιδίως για αδικήματα που σχετίζονται με εκμετάλλευση εργαζομένων, εμπορία ανθρώπων κ.λπ.).
5. Κτιριακή υποδομή – επαγγελματική έδρα:
   • Τίτλος ιδιοκτησίας ή σύμβαση μίσθωσης δηλωμένη στην ΑΑΔΕ.
   • Πιστοποιητικό Πυρασφάλειας σε ισχύ.
   • Βεβαίωση διπλωματούχου μηχανικού ότι ο χώρος πληροί τις ελάχιστες προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας εργασίας (π.χ. βάσει ΠΔ 16/1996).
   • Υπεύθυνη δήλωση ότι έχει γίνει η προβλεπόμενη σήμανση υγείας & ασφάλειας (π.χ. βάσει ΠΔ 105/1995).

Ο χώρος πρέπει να αποτελεί αυτόνομο επαγγελματικό χώρο αποκλειστικά για τη δραστηριότητα της ΕΠΑ και να είναι κατάλληλος για τήρηση φακέλων προσωπικών δεδομένων και υποδοχή εργαζομένων/υποψηφίων.

3. Εγγυητικές επιστολές και οικονομικές προϋποθέσεις

Κομβικό σημείο της αδειοδότησης μιας ΕΠΑ είναι η κατάθεση τραπεζικών εγγυητικών επιστολών, που λειτουργούν ως εγγύηση για την καταβολή μισθών και εισφορών των προσωρινά απασχολούμενων.

Σήμερα, απαιτούνται:

• Εγγυητική επιστολή 60.000 € υπέρ του Υπουργείου Εργασίας,
• Εγγυητική επιστολή 30.000 € υπέρ του e-ΕΦΚΑ,

και οι δύο:

• αορίστου διάρκειας,
• διατηρούνται σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια λειτουργίας της ΕΠΑ.

Σε περίπτωση σοβαρών παραβάσεων (π.χ. μη καταβολή δεδουλευμένων ή ασφαλιστικών εισφορών), οι εγγυητικές μπορεί να καταπέσουν υπέρ των εργαζομένων ή/και των ασφαλιστικών φορέων.

4. Έλεγχος φακέλου και ολοκλήρωση της διαδικασίας

Μετά την υποβολή του φακέλου:

1. Η αρμόδια υπηρεσία ελέγχει αν είναι πλήρης. Αν λείπουν στοιχεία, καλεί την εταιρεία να τα συμπληρώσει. Η τρίμηνη προθεσμία για τη σιωπηρή έγκριση μετρά από τη στιγμή που ο φάκελος καταστεί πλήρης.
2. Συγκροτείται τριμελής επιτροπή ελέγχου, αποτελούμενη από Επιθεωρητές Εργασίας, με συμμετοχή επιθεωρητή Υγείας & Ασφάλειας.
3. Πραγματοποιείται επιτόπιος έλεγχος στα γραφεία της εταιρείας, όπου παρίσταται ο νόμιμος εκπρόσωπος ή/και ο διευθυντής της ΕΠΑ.
4. Η επιτροπή συντάσσει έκθεση πιστοποίησης, όπου διαπιστώνει αν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

 

Εφόσον ο έλεγχος είναι θετικός:

• το Υπουργείο ενημερώνει την επιχείρηση,
• ζητεί την προσκόμιση των εγγυητικών επιστολών (αν δεν έχουν ήδη κατατεθεί) και του παραβόλου υπέρ Δημοσίου,
• και ολοκληρώνεται η αδειοδότηση.

Η άδεια λειτουργίας δεν έχει συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης, αλλά η ισχύς της εξαρτάται από τη συνεχή τήρηση των προϋποθέσεων. Αν η ΕΠΑ πάψει να τις πληροί (π.χ. αλλάξει χώρο χωρίς τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, μειωθούν οι εγγυητικές κ.λπ.), η διοίκηση μπορεί να ανακαλέσει την άδεια.

💡 Σημαντικό: Η ΕΠΑ δεν μπορεί να ασκεί άσχετες δραστηριότητες πέραν της προσωρινής απασχόλησης. Κατ’ εξαίρεση, μπορεί να παρέχει και άλλες συναφείς υπηρεσίες (π.χ. λειτουργία ως Ιδιωτικό Γραφείο Ευρέσεως Εργασίας – ΙΓΕΕ, αξιολόγηση/κατάρτιση προσωπικού, συμβουλευτική επαγγελματικού προσανατολισμού), εφόσον το δηλώσει ρητά και δεν απαγορευτεί από τη διοίκηση.

5. Υποχρεώσεις της ΕΠΑ ως εργοδότη

Η ΕΠΑ είναι ο άμεσος εργοδότης των προσωρινά απασχολούμενων και έχει όλες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία:

• καταβολή μισθών, επιδομάτων, αποζημιώσεων,
• ασφάλιση στον e-ΕΦΚΑ,
• τήρηση ωραρίων, αδειών, κανόνων υγείας & ασφάλειας,
• εφαρμογή συλλογικών ρυθμίσεων, όπου ισχύουν.

 

Ο νόμος προβλέπει ότι η ΕΠΑ και ο έμμεσος εργοδότης ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον απέναντι στους εργαζόμενους για την πληρωμή των δεδουλευμένων αποδοχών και των αντίστοιχων ασφαλιστικών εισφορών. Η συνεργασία μεταξύ ΕΠΑ και έμμεσου εργοδότη πρέπει να ρυθμίζεται με σαφή σύμβαση, στην οποία προσδιορίζονται οι υποχρεώσεις κάθε πλευράς, χωρίς ποτέ να θίγονται τα δικαιώματα των εργαζομένων.

6. Προϋποθέσεις για τον διευθυντή ΕΠΑ και σύγκριση με ΙΓΕΕ

6.1. Διευθυντής / υπεύθυνος ΕΠΑ

Η ισχύουσα νομοθεσία δεν επιβάλλει ειδικά τυπικά προσόντα (συγκεκριμένο πτυχίο ή επαγγελματική εμπειρία) για τον διευθυντή μιας ΕΠΑ.

Αυτό σημαίνει ότι:

• Ο διευθυντής/διαχειριστής ορίζεται από την εταιρεία όπως σε κάθε εμπορική εταιρεία.
• Δεν απαιτείται συγκεκριμένο πτυχίο σε κοινωνικές, οικονομικές ή νομικές επιστήμες, ούτε αποδεδειγμένη εμπειρία HR.
• Ελέγχεται, όμως, η αξιοπιστία των υπευθύνων προσώπων μέσω ποινικού μητρώου (αποκλείονται πρόσωπα με σοβαρές καταδίκες).

Συνεπώς, η έμφαση για τις ΕΠΑ δεν δίνεται στα τυπικά προσόντα του διευθυντή, αλλά στις οργανωτικές και οικονομικές προϋποθέσεις λειτουργίας της επιχείρησης.

6.2. Σύγκριση με Ιδιωτικά Γραφεία Ευρέσεως Εργασίας (ΙΓΕΕ)

Για τα Ιδιωτικά Γραφεία Ευρέσεως Εργασίας (ΙΓΕΕ), που έχουν ως αντικείμενο τη μεσολάβηση για εύρεση εργασίας (και όχι την πρόσληψη και διάθεση προσωπικού):

• ο νόμος προβλέπει ειδικά προσόντα για τον διευθυντή (συγκεκριμένες σπουδές ή αποδεδειγμένη εμπειρία στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού),
• κατατίθενται σχετικά δικαιολογητικά (πτυχία, βεβαιώσεις προϋπηρεσίας κ.λπ.),
• ο υπεύθυνος δηλώνεται ονομαστικά στην άδεια λειτουργίας.

Η διαφοροποίηση αυτή δείχνει τη διαφορετική φύση των δύο θεσμών:

• Το ΙΓΕΕ εστιάζει σε συμβουλευτική και μεσολάβηση μεταξύ ανέργων και εργοδοτών.
• Η ΕΠΑ εστιάζει στην πραγματική απασχόληση εργαζομένων και την παροχή τους σε τρίτους, με τις αντίστοιχες εργοδοτικές υποχρεώσεις.

 

7. Απασχόληση αλλοδαπών εργαζομένων μέσω ΕΠΑ

Η απασχόληση αλλοδαπών (πολιτών τρίτων χωρών) μέσω ΕΠΑ είναι δυνατή, υπό αυστηρή τήρηση του Κώδικα Μετανάστευσης (Ν. 4251/2014) και της εργατικής νομοθεσίας.

Βασικές παράμετροι:

1. Νόμιμη διαμονή & δικαίωμα εργασίας
   Κάθε αλλοδαπός εργαζόμενος πρέπει να έχει νόμιμη άδεια διαμονής στην Ελλάδα με ρητή πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Η απασχόληση χωρίς τέτοια άδεια απαγορεύεται και επισύρει σημαντικές κυρώσεις για τον εργοδότη.
2. Αλλοδαποί που ήδη διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα
   Αν ο αλλοδαπός διαθέτει ήδη άδεια διαμονής με δικαίωμα εργασίας (ή είναι πολίτης ΕΕ), η ΕΠΑ μπορεί να τον προσλάβει μέσω της συνήθους διαδικασίας (αναγγελία στο ΠΣ «ΕΡΓΑΝΗ», δήλωση στην ασφάλιση κ.λπ.), χωρίς ιδιαίτερες πρόσθετες διαδικασίες.
3. Νέα είσοδος από το εξωτερικό – μετάκληση εργαζομένων
   Για να έρθουν εργαζόμενοι από τρίτες χώρες ειδικά για εργασία μέσω ΕΠΑ, απαιτείται:
   • αίτηση έγκρισης μετάκλησης στην αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση, βάσει των ετήσιων ποσοστώσεων εργατικού δυναμικού,
   • έκδοση εθνικής θεώρησης εισόδου (visa) για εργασία από την ελληνική προξενική αρχή της χώρας προέλευσης,
   • υποβολή αίτησης για άδεια διαμονής για εξαρτημένη εργασία, με σύμβαση εργασίας στην ΕΠΑ, η ισχύς της οποίας εξαρτάται από την έκδοση της άδειας.

Δεν υφίσταται ειδικό «ταβάνι» στον αριθμό αλλοδαπών ανά ΕΠΑ, πέρα από τα γενικά όρια που προκύπτουν από τις ποσοστώσεις μετακλήσεων και το εκάστοτε μεταναστευτικό πλαίσιο.

Σε κάθε περίπτωση, οι αλλοδαποί που απασχολούνται μέσω ΕΠΑ:

• απολαμβάνουν ίδιους όρους αμοιβής και εργασίας με τους ημεδαπούς για συγκρίσιμες θέσεις,
• ασφαλίζονται κανονικά,
• προστατεύονται από την αρχή της ίσης μεταχείρισης και από κάθε μορφή διάκρισης.

 

8. Βασικές διαφορές ΕΠΑ – ΙΓΕΕ συνοπτικά

• Ρόλος ως προς τον εργαζόμενο
  • ΕΠΑ: είναι εργοδότης – προσλαμβάνει εργαζόμενους και τους διαθέτει σε τρίτους.
  • ΙΓΕΕ: είναι διαμεσολαβητής – δεν συνάπτει σύμβαση εργασίας με τον υποψήφιο, αλλά φέρνει σε επαφή εργοδότες και εργαζόμενους.
• Οικονομικές προϋποθέσεις
  • ΕΠΑ: υποχρεωτικές εγγυητικές επιστολές σημαντικού ύψους.
  • ΙΓΕΕ: παράβολο και οργανωτικές προϋποθέσεις, αλλά όχι εγγυητικές.
• Προσόντα υπευθύνου
  • ΕΠΑ: χωρίς ειδικά τυπικά προσόντα για τον διευθυντή, πέρα από την έλλειψη σοβαρών κωλυμάτων.
  • ΙΓΕΕ: συγκεκριμένα προσόντα (σπουδές/εμπειρία HR), επίσημη δήλωση υπευθύνου προσώπου.
• Είδος υπηρεσιών
  • ΕΠΑ: παροχή προσωπικού, χρέωση ως πάροχος υπηρεσιών προς τον έμμεσο εργοδότη.
  • ΙΓΕΕ: αμοιβή για υπηρεσίες εύρεσης προσωπικού από τον εργοδότη-πελάτη, όχι από τον υποψήφιο.
• Συνδυασμός δραστηριοτήτων
  • ΕΠΑ: μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να παρέχει και υπηρεσίες ΙΓΕΕ.
  • ΙΓΕΕ: δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ΕΠΑ χωρίς να αδειοδοτηθεί ειδικά ως ΕΠΑ.

 

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για τις ΕΠΑ στην Ελλάδα

1. Χρειάζεται ειδικό ελάχιστο κεφάλαιο για να ιδρύσω ΕΠΑ;
   Όχι. Το ειδικό ελάχιστο κεφάλαιο που ίσχυε στο παρελθόν έχει καταργηθεί. Σήμερα ισχύουν μόνο τα γενικά ελάχιστα κεφάλαια ανάλογα με τη νομική μορφή της εταιρείας (ΑΕ, ΕΠΕ, ΙΚΕ κ.λπ.).
2. Πόσος χρόνος απαιτείται για να αδειοδοτηθεί μια ΕΠΑ;
   Τυπικά, εφόσον ο φάκελος είναι πλήρης και δεν εκδοθεί απόφαση απαγόρευσης, μετά την πάροδο τριών μηνών από την πλήρη υποβολή η επιχείρηση μπορεί να λειτουργήσει ως ΕΠΑ. Στην πράξη, ο χρόνος εξαρτάται από την πληρότητα των δικαιολογητικών, τον επιτόπιο έλεγχο και τον φόρτο των αρχών.
3. Ποιες εγγυητικές επιστολές απαιτούνται;
   Απαιτούνται δύο εγγυητικές επιστολές αορίστου διάρκειας:

• 60.000 € υπέρ του Υπουργείου Εργασίας,
• 30.000 € υπέρ του e-ΕΦΚΑ.

Αυτές λειτουργούν ως εγγύηση για μισθούς και ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων.

4. Μπορεί μια ΕΠΑ να απασχολεί αλλοδαπούς εργαζόμενους;
   Ναι, υπό τον όρο ότι κάθε αλλοδαπός διαθέτει νόμιμη άδεια διαμονής με δικαίωμα εργασίας στην Ελλάδα. Για νέες εισόδους από τρίτες χώρες, απαιτείται διαδικασία μετάκλησης και έκδοσης άδειας διαμονής για εξαρτημένη εργασία.
5. Ποια είναι η βασική διαφορά μεταξύ ΕΠΑ και ΙΓΕΕ;
   Η ΕΠΑ είναι εργοδότης και διαθέτει εργαζόμενους σε τρίτους. Το ΙΓΕΕ είναι γραφείο μεσολάβησης: δεν προσλαμβάνει προσωπικό, αλλά βοηθά εργοδότες και υποψηφίους να συναντηθούν.
6. Χρειάζεται ο διευθυντής μιας ΕΠΑ να έχει συγκεκριμένο πτυχίο;
   Όχι. Η νομοθεσία δεν απαιτεί συγκεκριμένο πτυχίο ή επαγγελματική εμπειρία για τον διευθυντή ΕΠΑ. Αντίθετα, για τα ΙΓΕΕ προβλέπονται συγκεκριμένα προσόντα (σπουδές ή/και εμπειρία στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού).

 

Πώς μπορεί να σας υποστηρίξει η Karpouzis–Lianou & Associates Law Firm

Η ίδρυση και αδειοδότηση μιας Επιχείρησης Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ) στην Ελλάδα δεν είναι μια απλή, τυπική διαδικασία. Απαιτεί συνδυασμό:

• εταιρικού δικαίου (σωστή νομική μορφή, καταστατικό, εταιρική δομή),
• εργατικού δικαίου (υποχρεώσεις εργοδότη, προστασία εργαζομένων, αλληλέγγυα ευθύνη με τον έμμεσο εργοδότη),
• μεταναστευτικού δικαίου (όταν εμπλέκονται αλλοδαποί εργαζόμενοι),
• αλλά και πρακτική γνώση της διοικητικής πρακτικής των αρμόδιων αρχών.

 

Στο γραφείο μας έχουμε χειριστεί σύνθετες διασυνοριακές υποθέσεις για επιχειρήσεις που επιδιώκουν να δραστηριοποιηθούν στην Ελλάδα ως πάροχοι υπηρεσιών ανθρώπινου δυναμικού ή να εντάξουν την ΕΠΑ σε ένα ευρύτερο ομιλικό σχήμα. Δεν περιοριζόμαστε στην παράθεση του νομικού πλαισίου· στόχος μας είναι να διαμορφώνουμε για κάθε πελάτη ένα ρεαλιστικό, εφαρμόσιμο και νομικά ασφαλές μοντέλο λειτουργίας, το οποίο λαμβάνει υπόψη:

• το επιχειρηματικό πλάνο,
• τους χρονικούς περιορισμούς,
• το επιτρεπτό ρίσκο και τις ρυθμιστικές προσδοκίες.

 

Είτε σας ενδιαφέρει:

• να ιδρύσετε από την αρχή μια ΕΠΑ στην Ελλάδα,
• να προσαρμόσετε την υφιστάμενη εταιρεία σας ώστε να μπορεί να λειτουργήσει νόμιμα ως ΕΠΑ,
• είτε να οργανώσετε συστηματική αξιοποίηση αλλοδαπών εργαζομένων με πλήρη συμμόρφωση με το εργατικό και μεταναστευτικό δίκαιο,

μπορούμε να αναλάβουμε:

• τον νομικό σχεδιασμό,
• την προετοιμασία και τον έλεγχο του φακέλου,
• τον συντονισμό με ανεξάρτητα λογιστικά/φοροτεχνικά γραφεία, μηχανικούς, τράπεζες και λοιπούς επαγγελματίες.

 

Εάν εξετάζετε σοβαρά την είσοδό σας στην ελληνική αγορά μέσω ΕΠΑ ή συναφών δομών, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας για μια στοχευμένη, εμπεριστατωμένη συζήτηση πάνω στο δικό σας project, τις επιλογές που έχετε και τα νομικά βήματα που απαιτούνται.

Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστά νομική συμβουλή. Κάθε υπόθεση απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση, με βάση τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά και το ισχύον νομικό πλαίσιο. Για εξειδικευμένη συμβουλή, παρακαλούμε επικοινωνήστε με το γραφείο μας.