Διάσταση συζύγων – Δικαιώματα
Η διάσταση συζύγων είναι η κατάσταση κατά την οποία οι σύζυγοι αποφασίζουν να ζουν χωριστά, χωρίς όμως να έχει λυθεί επίσημα ο γάμος τους με διαζύγιο. Παρότι δεν ζουν μαζί, ο γάμος εξακολουθεί να υπάρχει νομικά, οπότε διατηρούνται κάποιες νομικές υποχρεώσεις και δικαιώματα μεταξύ τους. Παρακάτω εξετάζουμε με απλή γλώσσα, αλλά με επαγγελματική ακρίβεια, ποια είναι τα βασικά δικαιώματα των συζύγων σε διάσταση τόσο μεταξύ τους όσο και απέναντι στα παιδιά τους.
Διατροφή συζύγου κατά τη διάσταση (και μετά το διαζύγιο)
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα κατά τη διάσταση είναι το δικαίωμα σε διατροφή (οικονομική υποστήριξη) από τον έναν σύζυγο προς τον άλλο. Σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, η υποχρέωση των συζύγων να συνεισφέρουν στις ανάγκες της οικογένειας συνεχίζεται μέχρι έναν βαθμό ακόμη και όταν βρίσκονται σε διάσταση. Αυτό σημαίνει ότι αν ο ένας σύζυγος δεν μπορεί να εξασφαλίσει μόνος του τα προς το ζην μετά τον χωρισμό, μπορεί να διεκδικήσει διατροφή συζύγου από τον άλλον. Συνήθως δικαιούχος είναι ο οικονομικά ασθενέστερος σύζυγος, ειδικά εφόσον η διακοπή της κοινής συμβίωσης έγινε για εύλογη αιτία (π.χ. σοβαρή σύγκρουση ή λόγοι υγείας/ασφάλειας). Η διατροφή καταβάλλεται σε χρήμα κάθε μήνα, με σκοπό να καλύψει τις βασικές ανάγκες του δικαιούχου συζύγου στο επίπεδο διαβίωσης που είχε κατά τη διάρκεια του γάμου.
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι η διατροφή αυτή κατά τη διάσταση δεν ταυτίζεται με τη διατροφή που μπορεί να επιδικαστεί μετά το διαζύγιο. Στη φάση της διάστασης, η οικονομική υποστήριξη βασίζεται στην συνεχιζόμενη συζυγική υποχρέωση αμοιβαίας συνεισφοράς. Αντίθετα, μετά τη λύση του γάμου, η υποχρέωση για διατροφή του πρώην συζύγου περιορίζεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις οικονομικής αδυναμίας (όπως λόγω προχωρημένης ηλικίας, σοβαρής ασθένειας ή φροντίδας ανήλικου παιδιού). Στην περίοδο της διάστασης, λοιπόν, ο οικονομικά ισχυρότερος σύζυγος μπορεί να υποχρεωθεί να συνεισφέρει στα έξοδα διαβίωσης του άλλου, και αν δεν το κάνει οικειοθελώς, ο δικαιούχος μπορεί να προσφύγει δικαστικά για να ζητήσει την επιδίκαση διατροφής.
Περιουσιακά ζητήματα κατά τη διάσταση των συζύγων
Όταν οι σύζυγοι χωρίζουν προσωρινά, προκύπτουν θέματα σχετικά με τη χρήση της κοινής περιουσίας. Ένα βασικό δικαίωμα είναι ότι κάθε σύζυγος δικαιούται να πάρει πίσω τα κινητά προσωπικά του αντικείμενα, δηλαδή όσα ανήκουν αποκλειστικά σε αυτόν, ακόμα κι αν τα χρησιμοποιούσαν και οι δύο κατά την έγγαμη συμβίωση. Ωστόσο, ο κάθε σύζυγος έχει την υποχρέωση να παραχωρήσει στον άλλο τη χρήση των απολύτως απαραίτητων οικιακών αντικειμένων που χρειάζεται για να εγκατασταθεί χωριστά, εφόσον χρειάζεται. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι και οι δύο θα μπορέσουν να ζήσουν αξιοπρεπώς στις νέες συνθήκες.
Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα είναι η χρήση της οικογενειακής στέγης, δηλαδή του σπιτιού όπου διέμενε το ζευγάρι. Αν το ζευγάρι δεν συμφωνεί ποιος θα μείνει στο σπίτι, το δικαστήριο μπορεί να παραχωρήσει προσωρινά τη χρήση της οικογενειακής κατοικίας αποκλειστικά στον έναν σύζυγο, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες κάθε πλευράς και το συμφέρον των παιδιών. Αυτό σημαίνει ότι, ανεξάρτητα από την ιδιοκτησία του ακινήτου, το σπίτι μπορεί να δοθεί για χρήση σε εκείνον που το έχει περισσότερο ανάγκη. Φυσικά, οι σύζυγοι μπορούν και μόνοι τους να συμφωνήσουν για το ποιος θα μείνει στην κατοικία, αποφεύγοντας έτσι τη δικαστική διαμάχη.
Τέλος, αν η διάσταση διαρκέσει πάνω από τρία χρόνια, κάθε σύζυγος αποκτά δικαίωμα να διεκδικήσει συμμετοχή στα αποκτήματα του άλλου. Δηλαδή μπορεί να ζητήσει μέρος από την περιουσιακή αύξηση που απέκτησε ο άλλος κατά τη διάρκεια του γάμου, ανάλογα με τη δική του συμβολή σε αυτήν.
Ζητήματα με τα τέκνα κατά τη διάσταση
Όταν ένα ζευγάρι με παιδιά βρίσκεται σε διάσταση, προκύπτουν κρίσιμα θέματα σχετικά με τα δικαιώματα και τις ευθύνες των γονέων απέναντι στα ανήλικα τέκνα. Σύμφωνα με το νόμο, οι γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα των παιδιών τους ακόμη και μετά τον χωρισμό. Αυτό σημαίνει ότι και οι δύο παραμένουν υπεύθυνοι για τις σημαντικές αποφάσεις που αφορούν τα τέκνα (ζητήματα υγείας, εκπαίδευσης, ονόματος κ.λπ.), παρά το γεγονός ότι δεν ζουν πια μαζί. Η καθημερινή φροντίδα και η επιμέλεια συνήθως ανατίθεται στον γονέα με τον οποίο διαμένουν τα παιδιά, όμως ο άλλος γονέας διατηρεί δικαιώματα επικοινωνίας και συμμετοχής στη ζωή των παιδιών.
Οι γονείς πρέπει να προσπαθήσουν να συμφωνήσουν για το πού θα μείνουν τα παιδιά και πώς θα γίνεται η επικοινωνία με τον άλλο γονέα. Αν δεν υπάρξει συνεννόηση, μπορεί να απευθυνθούν στο δικαστήριο. Το δικαστήριο θα αποφασίσει την κατανομή της επιμέλειας ή/και τους όρους επικοινωνίας με γνώμονα το συμφέρον των παιδιών.
Ένα ακόμη ζήτημα προτεραιότητας είναι η οικονομική στήριξη των παιδιών. Ο γονέας που δεν ζει με το παιδί έχει υποχρέωση να καταβάλλει διατροφή τέκνων, δηλαδή μια μηνιαία οικονομική συνεισφορά για τα έξοδα του παιδιού, προς τον γονέα που έχει την καθημερινή φροντίδα. Το ποσό της διατροφής καθορίζεται είτε με συμφωνία των γονέων είτε, σε περίπτωση διαφωνίας, με δικαστική απόφαση, και εξαρτάται από τις ανάγκες του παιδιού και τις οικονομικές δυνατότητες του καθενός. Σημειώνεται ότι η υποχρέωση αυτή για συνεισφορά στις ανάγκες των τέκνων ισχύει τόσο κατά τη διάσταση όσο και μετά το διαζύγιο – ο χωρισμός των γονέων δεν αναιρεί το δικαίωμα του παιδιού να υποστηρίζεται οικονομικά και από τους δύο.
Συνοψίζοντας, η διάσταση των συζύγων είναι μια ενδιάμεση κατάσταση όπου, παρά τον χωρισμό, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Είναι σημαντικό οι σύζυγοι να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους σχετικά με τη διατροφή, την περιουσία και τα παιδιά, ώστε να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους σύμφωνα με τον νόμο. Η έγκαιρη συμβουλή από έναν έμπειρο δικηγόρο οικογενειακού δικαίου μπορεί να συνεισφέρει ώστε η δύσκολη αυτή περίοδος να αντιμετωπιστεί ομαλά και δίκαια.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- Τι σημαίνει “διάσταση συζύγων”;
Είναι η κατάσταση όπου ένα παντρεμένο ζευγάρι ζει χωριστά χωρίς να έχει εκδοθεί ακόμα διαζύγιο. Δεν απαιτείται κάποια ειδική νομική διαδικασία για να βρεθεί ένα ζευγάρι σε διάσταση – αρκεί η απόφαση των συζύγων να πάψουν να συγκατοικούν. - Χρειάζεται κάποιο έγγραφο ή δικαστική πράξη για να θεωρούμαστε σε διάσταση;
Όχι. Η διάσταση είναι απλώς ένα πραγματικό γεγονός (το ότι οι σύζυγοι δεν ζουν μαζί) και δεν χρειάζεται κανένα επίσημο έγγραφο ή απόφαση για να θεωρηθείτε σε διάσταση. - Μπορώ να διεκδικήσω διατροφή από τον σύζυγο ή τη σύζυγό μου κατά τη διάσταση;
Ναι, εφόσον είστε οικονομικά πιο αδύναμος/η και δεν μπορείτε να συντηρηθείτε μόνος/η σας, μπορείτε να ζητήσετε διατροφή. Ο νόμος προβλέπει ότι ο ένας σύζυγος μπορεί να υποχρεωθεί να καταβάλλει μηνιαία διατροφή στον άλλο κατά τη διάρκεια της διάστασης, ειδικά αν ο τελευταίος είχε εύλογη αιτία να αποχωρήσει από τη συμβίωση. - Ποιος θα μείνει στο σπίτι αν χωρίσουμε προσωρινά;
Αυτό μπορείτε να το αποφασίσετε εσείς με κοινή συμφωνία. Αν δεν συμφωνήσετε, μπορεί να επιληφθεί το δικαστήριο, το οποίο θα κρίνει με βάση τις ανάγκες των συζύγων και τυχόν παιδιών. Το δικαστήριο μπορεί να δώσει τη χρήση της οικογενειακής κατοικίας αποκλειστικά στον έναν σύζυγο, ανεξάρτητα σε ποιον ανήκει το σπίτι. - Τι ισχύει για την επιμέλεια των παιδιών όσο είμαστε σε διάσταση;
Και οι δύο γονείς συνεχίζουν να έχουν από κοινού τη γονική μέριμνα. Στην πράξη, τα παιδιά θα μείνουν με τον έναν γονέα (βάσει συμφωνίας ή προσωρινής δικαστικής απόφασης), αλλά ο άλλος γονέας θα έχει δικαίωμα επικοινωνίας και θα συμμετέχει στις σημαντικές αποφάσεις που αφορούν το παιδί. - Πρέπει να πληρώνω διατροφή για τα παιδιά όσο διαρκεί η διάσταση;
Ναι. Ο γονέας που δεν ζει με το παιδί οφείλει να καταβάλλει διατροφή για το παιδί του. Το ποσό μπορεί να καθοριστεί με συμφωνία ή δικαστικά και στοχεύει να καλύψει τις ανάγκες του παιδιού με βάση το επίπεδο διαβίωσης που είχε πριν τον χωρισμό. - Μπορεί να εκδοθεί διαζύγιο χωρίς τη συναίνεση του άλλου μετά από μεγάλη περίοδο διάστασης;
Ναι. Εάν οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση συνεχώς για τουλάχιστον δύο χρόνια, θεωρείται από τον νόμο ότι ο γάμος έχει κλονιστεί ανεπανόρθωτα. Στην περίπτωση αυτή, μπορείτε να ζητήσετε διαζύγιο μονομερώς και το δικαστήριο θα το εκδώσει ακόμη και χωρίς τη συναίνεση του άλλου συζύγου.
Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστά νομική συμβουλή. Κάθε υπόθεση απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση, με βάση τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά και το ισχύον νομικό πλαίσιο. Για εξειδικευμένη συμβουλή, παρακαλούμε επικοινωνήστε με το γραφείο μας.
No comment