Ένα αρνητικό σχόλιο σε Google Reviews. Μια ανώνυμη ανάρτηση στο Facebook που σας αποδίδει πράξεις που δεν κάνατε. Ένα βίντεο στο TikTok που παραποιεί γεγονότα και προβάλλεται σε χιλιάδες χρήστες. Ένας πρώην συνεργάτης ή ανταγωνιστής που διαδίδει ψευδείς ισχυρισμούς για την επιχείρησή σας σε forums, ομάδες κοινωνικών δικτύων ή πλατφόρμες αξιολόγησης.
Η διαδικτυακή δυσφήμιση και γενικότερα η προσβολή της προσωπικότητας στο διαδίκτυο αποτελούν σήμερα ένα από τα πιο συχνά και υποτιμημένα νομικά προβλήματα. Πολλά θύματα πιστεύουν ότι «στο διαδίκτυο δεν μπορείς να κάνεις τίποτα» ή ότι η ανωνυμία του δράστη καθιστά αδύνατη κάθε αντίδραση.
Αυτό δεν ισχύει. Η ελληνική έννομη τάξη παρέχει ποινικά, αστικά και διοικητικά εργαλεία προστασίας, ενώ παράλληλα οι μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες διαθέτουν διαδικασίες αναφοράς και αφαίρεσης παράνομου περιεχομένου.
Τι Είναι Νομικά η Δυσφήμιση — Ορισμός και Διάκριση
Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούμε συχνά τον όρο «δυσφήμιση» για κάθε προσβλητική, ψευδή ή επιζήμια αναφορά σε βάρος ενός προσώπου ή μιας επιχείρησης. Νομικά, όμως, απαιτείται μεγαλύτερη ακρίβεια.
Μετά τις αλλαγές του ν. 5090/2024, η απλή δυσφήμιση ως αυτοτελές ποινικό αδίκημα έχει καταργηθεί. Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί πλέον, για την ποινική ευθύνη, η απλή διάδοση ενός γεγονότος που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη κάποιου, εφόσον δεν συντρέχουν τα στοιχεία της συκοφαντικής δυσφήμισης ή άλλου ποινικού αδικήματος.
Η συκοφαντική δυσφήμιση, που προβλέπεται στο άρθρο 363 του Ποινικού Κώδικα, παραμένει ποινικό αδίκημα. Συντρέχει όταν κάποιος, με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου, ισχυρίζεται ή διαδίδει για άλλον εν γνώσει του ψευδές γεγονός, το οποίο μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του. Όταν η πράξη τελείται δημόσια ή μέσω διαδικτύου, αντιμετωπίζεται αυστηρότερα.
Παράλληλα, ανεξάρτητα από την ποινική διάσταση, το αστικό δίκαιο παρέχει προστασία μέσω των διατάξεων για την προσβολή της προσωπικότητας, ιδίως των άρθρων 57, 59, 914 και 932 ΑΚ. Το θιγόμενο πρόσωπο μπορεί να ζητήσει άρση της προσβολής, παράλειψή της στο μέλλον και, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή αποζημίωση για περιουσιακή ζημία.
Τι Διαφέρει στη Διαδικτυακή Δυσφήμιση
Η διαδικτυακή προσβολή έχει χαρακτηριστικά που την καθιστούν ιδιαίτερα επιζήμια και, ταυτόχρονα, νομικά πιο σύνθετη.
Εύρος και ταχύτητα διάδοσης. Ένα ψευδές ή προσβλητικό σχόλιο μπορεί να φτάσει σε εκατοντάδες ή χιλιάδες χρήστες μέσα σε λίγες ώρες. Σε αντίθεση με τον προφορικό λόγο, το ψηφιακό αποτύπωμα μπορεί να παραμείνει διαθέσιμο, να αναπαραχθεί ή να αποθηκευτεί.
Ανωνυμία του δράστη. Πολλοί χρήστες κρύβονται πίσω από ψεύτικα προφίλ, ανώνυμα usernames ή τεχνικά μέσα απόκρυψης ταυτότητας. Η ταυτοποίηση μπορεί να απαιτεί συνδυασμό νομικών ενεργειών, τεχνικής τεκμηρίωσης και, σε ποινικές υποθέσεις, ενέργειες των αρμόδιων αρχών.
Μονιμότητα του περιεχομένου. Ακόμη και αν μια ανάρτηση διαγραφεί, μπορεί να έχει ήδη αποθηκευτεί σε screenshots, να έχει κοινοποιηθεί ή να έχει επηρεάσει τα αποτελέσματα αναζήτησης.
Διασυνοριακότητα. Ο χρήστης μπορεί να βρίσκεται σε άλλη χώρα, η πλατφόρμα να εδρεύει εκτός Ελλάδας και η βλάβη να προκαλείται στην Ελλάδα. Σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση δικαιοδοσίας, εφαρμοστέου δικαίου και πρακτικής αποτελεσματικότητας κάθε ενέργειας.
Οι Νομικές Επιλογές που Έχετε
Ποινική οδός — Έγκληση για συκοφαντική δυσφήμιση
Όταν το περιεχόμενο περιλαμβάνει ψευδή πραγματικά περιστατικά και υπάρχουν ενδείξεις ότι ο δράστης γνώριζε την αναλήθειά τους, μπορεί να εξεταστεί η υποβολή έγκλησης για συκοφαντική δυσφήμιση.
Η συκοφαντική δυσφήμιση διώκεται κατ’ έγκληση. Η προθεσμία για την υποβολή της είναι, κατά κανόνα, τρεις μήνες από τότε που ο παθών έλαβε γνώση τόσο της πράξης όσο και του προσώπου που την τέλεσε. Πρόκειται για σύντομη και κρίσιμη προθεσμία, γι’ αυτό η έγκαιρη νομική αξιολόγηση είναι απαραίτητη.
Η ποινική διαδικασία μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο κυρωτικά, αλλά και αποτρεπτικά, ιδίως όταν ο δράστης εξακολουθεί να αναπαράγει το περιεχόμενο ή όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες προσβολές.
Αστική αγωγή — Άρση προσβολής, παράλειψη και αποζημίωση
Παράλληλα ή ανεξάρτητα από την ποινική οδό, το θιγόμενο πρόσωπο μπορεί να ασκήσει αστική αγωγή για προσβολή προσωπικότητας.
Το δικαστήριο μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να διατάξει την άρση της προσβολής, την παράλειψή της στο μέλλον, καθώς και την καταβολή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης. Σε περίπτωση επαγγελματία ή επιχείρησης, μπορεί επίσης να διεκδικηθεί αποζημίωση για αποδεδειγμένη οικονομική ζημία, όπως απώλεια πελατών, ακύρωση συνεργασιών ή βλάβη εμπορικής φήμης.
Ασφαλιστικά μέτρα — Άμεση προστασία όταν η βλάβη συνεχίζεται
Όταν το περιεχόμενο παραμένει δημοσιευμένο και η προσβολή είναι τρέχουσα, μπορεί να εξεταστεί η άσκηση ασφαλιστικών μέτρων. Η διαδικασία αυτή είναι χρήσιμη όταν απαιτείται ταχεία δικαστική προστασία, ιδίως για την αφαίρεση ή παύση αναπαραγωγής περιεχομένου που προκαλεί άμεση και συνεχιζόμενη βλάβη.
Σε επείγουσες περιπτώσεις, μπορεί να εξεταστεί και αίτημα προσωρινής διαταγής, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Αίτηση αφαίρεσης στην πλατφόρμα
Google, Facebook, Instagram, TikTok και άλλες μεγάλες πλατφόρμες διαθέτουν μηχανισμούς αναφοράς παράνομου ή παραβιαστικού περιεχομένου. Σε αρκετές περιπτώσεις, μια τεκμηριωμένη νομική αίτηση αφαίρεσης μπορεί να είναι πρακτικά ταχύτερη από τη δικαστική οδό, ιδίως όταν συνοδεύεται από σαφή περιγραφή της παραβίασης, ακριβή URLs, αποδεικτικά στοιχεία και νομική αιτιολόγηση.
Η δυνατότητα αφαίρεσης δεν είναι αυτόματη ούτε εγγυημένη. Εξαρτάται από το περιεχόμενο, την πλατφόρμα, την εφαρμοστέα πολιτική της και το αν στοιχειοθετείται παραβίαση νόμου ή δικαιωμάτων.
Προσωπικά δεδομένα και καταγγελία στην ΑΠΔΠΧ
Όταν η προσβλητική ανάρτηση περιλαμβάνει παράνομη δημοσιοποίηση ή επεξεργασία προσωπικών δεδομένων — όπως φωτογραφίες, στοιχεία ταυτότητας, διευθύνσεις, προσωπικές πληροφορίες, ευαίσθητα δεδομένα ή ιδιωτική αλληλογραφία — μπορεί να εξεταστεί και η υποβολή καταγγελίας στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Η οδός αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν το ζήτημα δεν περιορίζεται στην τιμή και την υπόληψη, αλλά αφορά και την παράνομη έκθεση προσωπικών πληροφοριών στο διαδίκτυο.
Πώς να Αποδείξετε τη Διαδικτυακή Προσβολή
Η απόδειξη είναι κρίσιμη. Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι η έγκαιρη τεκμηρίωση, πριν ο δράστης διαγράψει ή τροποποιήσει το περιεχόμενο.
Χρήσιμα στοιχεία είναι:
Screenshots με ημερομηνία, ώρα και πλήρες URL.
Αποθήκευση του συνδέσμου και του πλήρους περιεχομένου της ανάρτησης.
Συμβολαιογραφική πράξη βεβαίωσης περιεχομένου ιστοσελίδας, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, ώστε να ενισχυθεί η αποδεικτική αξία.
Στοιχεία διάδοσης, όπως αριθμός προβολών, κοινοποιήσεων, σχολίων ή αξιολογήσεων.
Στοιχεία οικονομικής ζημίας, ιδίως για επιχειρήσεις ή επαγγελματίες, όπως ακυρώσεις, απώλεια πελατών ή συγκεκριμένες επιπτώσεις σε συνεργασίες.
Η απλή λήψη ενός screenshot μπορεί να μην αρκεί σε όλες τις περιπτώσεις. Για σοβαρές ή επείγουσες υποθέσεις, η τεκμηρίωση πρέπει να γίνει με τρόπο που να μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά σε δικαστική ή εξωδικαστική διαδικασία.
Ειδικές Περιπτώσεις που Συναντώνται Συχνά
Αρνητικές κριτικές στο Google
Δεν είναι κάθε αρνητική κριτική παράνομη. Η υποκειμενική άποψη, ακόμη και αυστηρή ή δυσάρεστη, προστατεύεται κατ’ αρχήν ως έκφραση γνώμης. Αντίθετα, ένας ψευδής ισχυρισμός πραγματικού γεγονότος — για παράδειγμα ότι μια επιχείρηση εξαπάτησε πελάτη, δεν παρέδωσε υπηρεσία ή παρανόμησε, ενώ αυτό δεν ισχύει — μπορεί να θεμελιώσει νομική αξίωση.
Η διάκριση μεταξύ γνώμης, αξιολογικής κρίσης και πραγματικού ισχυρισμού είναι συχνά το κεντρικό σημείο της υπόθεσης.
Ανώνυμες αναρτήσεις
Η ανωνυμία δεν σημαίνει απαραίτητα ατιμωρησία. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η ταυτοποίηση μπορεί να επιδιωχθεί μέσω των προβλεπόμενων νομικών διαδικασιών. Ωστόσο, η πρακτική δυνατότητα εντοπισμού εξαρτάται από τα διαθέσιμα τεχνικά ίχνη, τη συνεργασία παρόχων ή πλατφορμών και το αν πρόκειται για ελληνικό ή διασυνοριακό περιβάλλον.
Δυσφήμιση από πρώην εργαζόμενο, συνεργάτη ή ανταγωνιστή
Σε επιχειρηματικό περιβάλλον, η διαδικτυακή προσβολή μπορεί να συνδέεται και με αθέμιτο ανταγωνισμό, παραβίαση εμπιστευτικότητας ή καταχρηστική συμπεριφορά πρώην συνεργάτη. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η νομική βάση δεν περιορίζεται πάντοτε στην προσβολή προσωπικότητας.
Viral περιεχόμενο
Όταν ένα βίντεο, σχόλιο ή post αρχίζει να διαδίδεται μαζικά, η ταχύτητα αντίδρασης είναι καθοριστική. Όσο περισσότερο αναπαράγεται το περιεχόμενο, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η βλάβη και τόσο δυσκολότερη η πλήρης ανάσχεση της διάδοσης.
Συχνές Ερωτήσεις για τη Δυσφήμιση στο Διαδίκτυο
Αν το σχόλιο είναι αληθινό, μπορώ να κάνω κάτι;
Εξαρτάται. Η αλήθεια ενός γεγονότος μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες ποινικής θεμελίωσης συκοφαντικής δυσφήμισης, καθώς η συκοφαντική δυσφήμιση απαιτεί ψευδές γεγονός και γνώση της αναλήθειας. Ωστόσο, ακόμη και αληθή στοιχεία μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να τίθενται ζήτημα προσβολής προσωπικότητας, παραβίασης προσωπικών δεδομένων ή παράνομης έκθεσης ιδιωτικών πληροφοριών, ανάλογα με το περιεχόμενο και τον τρόπο δημοσίευσης.
Πόσο καιρό έχω για να υποβάλω έγκληση για συκοφαντική δυσφήμιση;
Η προθεσμία είναι, κατά κανόνα, τρεις μήνες από τότε που λάβατε γνώση τόσο της πράξης όσο και του προσώπου που την τέλεσε. Αν δεν γνωρίζετε ακόμη τον δράστη, απαιτείται ειδική αξιολόγηση, καθώς η έναρξη και η απόδειξη της γνώσης μπορεί να έχουν κρίσιμη σημασία.
Μπορώ να πάρω αποζημίωση για δυσφήμιση στο διαδίκτυο;
Ναι, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Μπορεί να ζητηθεί χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και, όπου αποδεικνύεται, αποζημίωση για υλική ή οικονομική ζημία. Το ύψος εξαρτάται από τη βαρύτητα της προσβολής, την έκταση διάδοσης, την ιδιότητα του θιγόμενου, τη συμπεριφορά του δράστη και την αποδεδειγμένη βλάβη.
Τι γίνεται αν ο δράστης είναι στο εξωτερικό;
Η διασυνοριακή διαδικτυακή προσβολή είναι σύνθετη, αλλά όχι κατ’ ανάγκη άλυτη. Αν η βλάβη επέρχεται στην Ελλάδα ή αφορά πρόσωπο ή επιχείρηση με ουσιώδη σύνδεση με την Ελλάδα, μπορεί να εξεταστεί η δυνατότητα προσφυγής στα ελληνικά δικαστήρια ή/και η αξιοποίηση διαδικασιών αφαίρεσης περιεχομένου μέσω της πλατφόρμας.
Η αρνητική κριτική σε Google Maps είναι δυσφήμιση;
Όχι πάντα. Φράσεις όπως «δεν έμεινα ικανοποιημένος» ή «η εξυπηρέτηση ήταν κακή» συνήθως αποτελούν υποκειμενική αξιολόγηση. Αντίθετα, ισχυρισμοί όπως «με εξαπάτησαν», «πήραν χρήματα χωρίς να παραδώσουν υπηρεσία» ή «λειτουργούν παράνομα», όταν είναι ψευδείς, μπορούν να έχουν σοβαρή νομική σημασία.
Μπορώ να ζητήσω αφαίρεση περιεχομένου χωρίς να πάω στο δικαστήριο;
Ναι. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να υποβληθεί αίτημα αφαίρεσης στην πλατφόρμα, να αποσταλεί νομική επιστολή στον δράστη ή να κινηθεί διαδικασία ενώπιον αρμόδιας αρχής, όπως η ΑΠΔΠΧ όταν υπάρχει ζήτημα προσωπικών δεδομένων. Αν όμως το περιεχόμενο παραμένει ή η βλάβη είναι σοβαρή, μπορεί να χρειαστεί δικαστική ενέργεια.
Συνεργαστείτε με Εξειδικευμένο Δικηγορικό Γραφείο
Η διαδικτυακή δυσφήμιση δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα εικόνας. Μπορεί να αποτελεί σοβαρή προσβολή της προσωπικότητας, της επαγγελματικής υπόστασης και της εμπορικής φήμης ενός προσώπου ή μιας επιχείρησης.
Το γραφείο μας παρέχει εξειδικευμένη νομική υποστήριξη σε υποθέσεις διαδικτυακής δυσφήμισης, συκοφαντικών αναρτήσεων, ψευδών αξιολογήσεων, προσβολής προσωπικότητας, παράνομης δημοσιοποίησης προσωπικών δεδομένων και διαδικτυακής παρενόχλησης.
Αναλαμβάνουμε την αξιολόγηση του περιεχομένου, τη συλλογή και οργάνωση αποδεικτικών στοιχείων, τη σύνταξη εξωδίκων και νομικών αιτημάτων αφαίρεσης, την υποβολή καταγγελιών ενώπιον αρμόδιων αρχών, καθώς και την εκπροσώπηση σε ασφαλιστικά μέτρα, αγωγές και ποινικές διαδικασίες, όπου αυτό απαιτείται.
Σε τέτοιες υποθέσεις, η ταχύτητα και η ακρίβεια είναι καθοριστικές. Όσο περισσότερο παραμένει ορατό το παράνομο ή προσβλητικό περιεχόμενο, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει η βλάβη. Η έγκαιρη νομική αντίδραση μπορεί να περιορίσει τη διάδοση, να προστατεύσει τη φήμη σας και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αποτελεσματική δικαστική ή εξωδικαστική αντιμετώπιση.
Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστά νομική συμβουλή. Κάθε υπόθεση απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση, με βάση τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά και το ισχύον νομικό πλαίσιο. Για εξειδικευμένη συμβουλή, παρακαλούμε επικοινωνήστε με το γραφείο μας.
No comment