Η κατάσχεση εις χείρας τρίτου επιτρέπει στον δανειστή να δεσμεύσει απαίτηση ή κινητό πράγμα του οφειλέτη που βρίσκεται σε τρίτο πρόσωπο. Τρίτος μπορεί να είναι, μεταξύ άλλων, τράπεζα, εργοδότης, μισθωτής ή πελάτης του οφειλέτη. Η διαδικασία είναι ιδιαίτερα τυπική: η εγκυρότητα της κατάσχεσης και οι υποχρεώσεις του τρίτου εξαρτώνται από την ακριβή τήρηση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Τι είναι η κατάσχεση εις χείρας τρίτου

Αντικείμενο μπορεί να είναι χρηματική απαίτηση του οφειλέτη κατά του τρίτου ή κινητό πράγμα που ο τρίτος κατέχει. Η απαίτηση πρέπει να είναι δεκτική αναγκαστικής εκτέλεσης. Μελλοντική απαίτηση μπορεί να κατασχεθεί όταν προσδιορίζεται επαρκώς και η γέννησή της συνδέεται με υφιστάμενη έννομη σχέση.

Ποιος μπορεί να είναι «τρίτος»

Τρίτος μπορεί να είναι κάθε πρόσωπο που οφείλει χρήματα στον οφειλέτη ή κατέχει κινητό πράγμα του. Ενδεικτικά:

• ο εργοδότης, ως προς αποδοχές του οφειλέτη-εργαζομένου,
• η τράπεζα, ως προς καταθέσεις ή άλλες απαιτήσεις του οφειλέτη,
• ο μισθωτής, ως προς μισθώματα που οφείλει στον οφειλέτη-εκμισθωτή και
• κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει κατασχετή χρηματική οφειλή προς τον οφειλέτη.

Η διαδικασία επιβολής

Η κατάσχεση επιβάλλεται με επίδοση κατασχετηρίου στον τρίτο και στον οφειλέτη. Το έγγραφο πρέπει να προσδιορίζει την απαίτηση για την οποία γίνεται η εκτέλεση, το εκτελεστό τίτλο, το ποσό και το κατασχόμενο αντικείμενο με την απαιτούμενη σαφήνεια.

Το κατασχετήριο πρέπει να επιδοθεί στον οφειλέτη το αργότερο μέσα σε οκτώ ημέρες από την επίδοσή του στον τρίτο. Η παράλειψη ή η εκπρόθεσμη επίδοση συνεπάγεται ακυρότητα της κατάσχεσης. Από την επίδοση στον τρίτο απαγορεύεται σε αυτόν να αποδώσει στον οφειλέτη το κατασχεμένο αντικείμενο ή να εξοφλήσει την κατασχεμένη απαίτηση.

Η δήλωση τρίτου: η πιο κρίσιμη προθεσμία

Ο τρίτος οφείλει, κατά κανόνα μέσα σε οκτώ ημέρες από την επίδοση του κατασχετηρίου, να δηλώσει αν υπάρχει η κατασχεμένη απαίτηση ή το κινητό, αν επιβλήθηκαν άλλες κατασχέσεις και αν προβάλλει λόγο που αποκλείει ή περιορίζει την υποχρέωσή του. Όταν τρίτος είναι το Δημόσιο ή ΝΠΔΔ και εφαρμόζεται το άρθρο 145 του Ν. 4270/2014, η προθεσμία είναι τριάντα ημέρες. Το διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου δεν υπολογίζεται στην προθεσμία του άρθρου 985 παρ. 1 ΚΠολΔ. Η παράλειψη δήλωσης εξομοιώνεται με αρνητική δήλωση, ενώ ανακριβής ή ανειλικρινής δήλωση μπορεί να θεμελιώσει ευθύνη αποζημίωσης έναντι του κατασχόντος.

Ο τρίτος δεν περιορίζεται σε τυπικές ενστάσεις. Μπορεί, για παράδειγμα, να αρνηθεί ότι οφείλει, να επικαλεστεί εξόφληση, συμψηφισμό ή άλλο αποσβεστικό γεγονός, εφόσον αυτό αντιτάσσεται νόμιμα. Διαφορετικό είναι το ζήτημα της προσβολής της ίδιας της αναγκαστικής εκτέλεσης, για την οποία ισχύουν οι ειδικοί περιορισμοί των άρθρων 933 και 987 ΚΠολΔ.

Τι κινδυνεύει ο τρίτος

Αν η δήλωση είναι θετική και δεν υπάρχει νόμιμο κώλυμα, η κατασχεμένη χρηματική απαίτηση αποδίδεται στον κατασχόντα μετά την πάροδο της νόμιμης προθεσμίας. Η καταφατική δήλωση αποτελεί εκτελεστό τίτλο κατά του τρίτου. Για κατασχέσεις που επιβλήθηκαν έως 31 Αυγούστου 2026 εφαρμόζεται το προγενέστερο καθεστώς περιαφής εκτελεστήριου τύπου. Για κατασχέσεις από 1η Σεπτεμβρίου 2026 εφαρμόζεται το άρθρο 985 παρ. 2 ΚΠολΔ, κατά το οποίο τον εκτελεστήριο τύπο δίνει Πρωτοδίκης του κεντρικού Πρωτοδικείου της περιφέρειας όπου ο οφειλέτης είχε, κατά τον χρόνο της κατάσχεσης, κατοικία, διαμονή ή έδρα.

Αν η δήλωση είναι αρνητική ή το περιεχόμενό της αμφισβητείται, ο κατασχών μπορεί να την ανακόψει μέσα σε τριάντα ημέρες από τη δήλωση. Η ανακοπή αποβλέπει στην αναγνώριση της ύπαρξης και της έκτασης της κατασχεμένης απαίτησης. Η αξίωση αποζημίωσης λόγω ανακριβούς δήλωσης είναι διακριτή και προϋποθέτει ζημία και αιτιώδη σύνδεσμο.

Τα βασικά σημεία ευθύνης του τρίτου είναι τα εξής:

• η καταφατική δήλωση αποτελεί εκτελεστό τίτλο κατά του τρίτου, ενώ η περιαφή του εκτελεστήριου τύπου ακολουθεί το καθεστώς που αντιστοιχεί στον χρόνο επιβολής της κατάσχεσης,
• η παράλειψη δήλωσης εξομοιώνεται με αρνητική δήλωση και μπορεί να θεμελιώσει αποζημιωτική ευθύνη, εφόσον προκλήθηκε ζημία στον κατασχόντα, και
• ο τρίτος μπορεί να αρνηθεί ότι οφείλει ή να προβάλλει νόμιμους αποσβεστικούς ισχυρισμούς, αλλά το δικαίωμά του να προσβάλει το κύρος της ίδιας της κατάσχεσης περιορίζεται από το άρθρο 987 ΚΠολΔ.

Άμυνα οφειλέτη vs. άμυνα τρίτου

Ο οφειλέτης μπορεί να προσβάλει πράξεις της εκτέλεσης με ανακοπή του άρθρου 933 ΚΠολΔ. Οι προθεσμίες διαφέρουν ανάλογα με το ελάττωμα και το στάδιο της εκτέλεσης και δεν πρέπει να αποδίδονται σε έναν ενιαίο αριθμό ημερών. Η ανακοπή δεν αναστέλλει αυτομάτως την εκτέλεση· όπου επιτρέπεται, απαιτείται ιδιαίτερο αίτημα αναστολής και συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων.

Ποιες απαιτήσεις δεν κατάσχονται

Δεν είναι όλες οι απαιτήσεις κατασχετές. Το άρθρο 982 ΚΠολΔ εξαιρεί, μεταξύ άλλων, απαιτήσεις διατροφής που στηρίζονται στον νόμο ή σε διάταξη τελευταίας βούλησης, καθώς και απαιτήσεις από μισθούς, συντάξεις ή ασφαλιστικές παροχές. Για απαιτήσεις διατροφής ή συνεισφοράς στις ανάγκες της οικογένειας επιτρέπεται κατάσχεση έως το μισό, με συνεκτίμηση των ποσών και των οικογενειακών αναγκών. Ειδικοί κανόνες ισχύουν για κατασχέσεις του Δημοσίου.

Τι αλλάζει από 1.9.2026: ψηφιακή δήλωση τρίτου

Για κατασχέσεις που επιβάλλονται από την 1η Σεπτεμβρίου 2026, η δήλωση του τρίτου συντάσσεται, υπογράφεται και υποβάλλεται μέσω της πλατφόρμας της Ομοσπονδίας Δικαστικών Επιμελητών Ελλάδας, με χρήση Μοναδικού Κωδικού Δήλωσης. Η υποβολή γίνεται από πληρεξούσιο δικηγόρο· αν τρίτος είναι συμβολαιογράφος, ενεργεί ο ίδιος στο πλαίσιο των καθηκόντων του, ενώ για το Δημόσιο ή ΝΠΔΔ ενεργούν τα προβλεπόμενα εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.

Κατά την ΚΥΑ 45243οικ./2026, η ηλεκτρονική προθεσμία λήγει στις 19:00 της όγδοης ή της τριακοστής ημέρας, κατά περίπτωση, και αρχίζει την επομένη της επίδοσης στον τρίτο. Αν η τελευταία ημέρα είναι εξαιρετέα, η λήξη μεταφέρεται στην ίδια ώρα της επόμενης εργάσιμης ημέρας. Αν τεχνικό πρόβλημα της πλατφόρμας καταστήσει αντικειμενικά αδύνατη την υποβολή την τελευταία ημέρα, επιτρέπεται επίδοση της δήλωσης στον δικαστικό επιμελητή που επέβαλε την κατάσχεση και οι σχετικές δικονομικές προθεσμίες παρατείνονται αυτοδικαίως κατά μία ημέρα.

Από την ίδια ημερομηνία καταργείται, με το άρθρο 87 του Ν. 5326/2026, το άρθρο 989 ΚΠολΔ. Αιτήσεις περιαφής εκτελεστήριου τύπου που είχαν υποβληθεί νόμιμα ή αφορούν κατασχέσεις που επιβλήθηκαν έως 31 Αυγούστου 2026 συνεχίζονται με το προγενέστερο καθεστώς. Για τις μεταγενέστερες κατασχέσεις, η καταφατική δήλωση εξακολουθεί να αποτελεί εκτελεστό τίτλο και η περιαφή του εκτελεστήριου τύπου διέπεται από το άρθρο 985 παρ. 2 ΚΠολΔ.

• Ελέγξτε χωριστά την ημερομηνία επίδοσης στον τρίτο και στον οφειλέτη.
• Ο τρίτος πρέπει να διερευνήσει άμεσα τα στοιχεία και να υποβάλει εμπρόθεσμη, πλήρη και ακριβή δήλωση.
• Η ύπαρξη λογαριασμού ή σύμβασης δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι υφίσταται κατασχετή απαίτηση.
• Μισθοί, συντάξεις, ασφαλιστικές παροχές και λογαριασμοί στους οποίους πιστώνονται απαιτούν ειδικό έλεγχο.
• Οι προθεσμίες ανακοπής και αναστολής πρέπει να υπολογίζονται με βάση την ακριβή πράξη που προσβάλλεται.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ποιος θεωρείται «τρίτος»;

Το πρόσωπο που οφείλει χρήματα στον οφειλέτη ή κατέχει κινητό πράγμα του, όπως τράπεζα, εργοδότης, μισθωτής ή πελάτης.

Σε πόσες ημέρες δηλώνει ο τρίτος;

Κατά κανόνα μέσα σε οκτώ ημέρες από την επίδοση του κατασχετηρίου. Για το Δημόσιο ή ΝΠΔΔ μπορεί να ισχύει η ειδική προθεσμία των τριάντα ημερών του άρθρου 145 Ν. 4270/2014.

Τι συμβαίνει αν δεν υποβληθεί δήλωση;

Η παράλειψη εξομοιώνεται με αρνητική δήλωση και μπορεί, εφόσον προκληθεί ζημία, να θεμελιώσει ευθύνη του τρίτου.

Μπορεί ο τρίτος να αρνηθεί την οφειλή;

Ναι. Μπορεί να επικαλεστεί ότι η απαίτηση δεν υπάρχει, έχει αποσβεστεί ή περιορίζεται, εφόσον ο ισχυρισμός είναι νόμιμος και αληθής.

Πότε προσβάλλεται αρνητική δήλωση;

Ο κατασχών μπορεί να ασκήσει ανακοπή μέσα σε τριάντα ημέρες από τη δήλωση.

Η ανακοπή σταματά την κατάσχεση;

Όχι αυτομάτως. Η αναστολή αποτελεί χωριστό ζήτημα και χορηγείται μόνο όπου και εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Το συμπέρασμα

Η κατάσχεση εις χείρας τρίτου απαιτεί άμεσο και χωριστό έλεγχο της θέσης του οφειλέτη, του τρίτου και του κατασχόντος. Ιδίως η δήλωση του τρίτου, οι προθεσμίες προσβολής και το νέο ψηφιακό καθεστώς από 1.9.2026 δεν επιτρέπουν γενικεύσεις ή καθυστέρηση.